In dit lectoraat wordt gedrag onderzocht vanuit kritisch-ecologisch perspectief. De nadruk ligt op wederkerigheid tussen gedrag van de leerkracht en gedrag van de leerling. De wijze waarop die wederkerigheid gestalte krijgt is afhankelijk van de institutionele, culturele en maatschappelijke context. Dit gegeven leidt tot de volgende aandachtspunten in het onderzoeksprogramma.

In de eerste plaats richt het onderzoek zich op het vergroten en benutten van de handelingsruimte van zowel de leerkracht als de leerling bij het realiseren van productieve relaties met elkaar. Er is in het bijzonder aandacht voor leerlingen die een extra appèl op de leerkracht doen.

In de tweede plaats spelen bij het vergroten en benutten van de handelingsruimte niet alleen instrumentele maar ook morele overwegingen een rol. Om aan te tonen hoe opvattingen en theorieën over gedrag zichtbaar worden in de realiteit, en hoe de realiteit zichtbaar wordt in opvattingen en theorieën, richt het onderzoek zich op gedrag in de educatieve praxis. Het begrip praxis verwijst naar zowel morele intenties als morele consequenties van gedrag.

In de derde plaats wil het lectoraat de uitbreiding van de handelingsruimte realiseren door leerkrachten zelf te laten zoeken naar werkzame en haalbare mogelijkheden in de eigen praktijk. Dat doen zij door gedrag van henzelf en van de leerling te onderzoeken. Het is belangrijk ook leerlingen een stem te geven en daarom is het lectoraatonderzoek ook gericht op leerlingen als (mede)onderzoekers.

In lijn met deze uitgangspunten hebben de onderzoeksprojecten kenmerken van collaborative action research, waarin academische onderzoekers (momenteel drie promovendi, een postdoc en een senior onderzoeker) nauw samenwerken met docenten en studenten in opleidingen en met leraren en leerlingen in scholen. Ook is er samenwerking met instellingen buiten de school, zoals musea. Op deze wijze zijn leerkracht-leerlingrelaties te bestuderen vanuit verschillende perspectieven, in verschillende situaties en in samenhang met institutionele, culturele en maatschappelijke contexten. Daarbij wordt een relatie gelegd tussen de Angelsaksische actieonderzoekstraditie en de continentaal Europese pedagogiektraditie.

Het programma van het Lectoraat Gedrag en onderzoek kent momenteel drie onderzoekslijnen.

Onderzoekslijn ‘Conversation of traditions’

• Pedagogy, Education & Praxis project
• Researching Classroom Interaction in the Light of Social Justice

 

Onderzoekslijn ‘Perspectief van leraren’

• Het denken van leraren en hun interacties met leerlingen die zij als gedragsmoeilijk ervaren
• Pedagogische opvattingen van leraren bij het interpreteren van hun interacties met leerlingen

 

Onderzoekslijn ‘Perspectief van leerlingen’.

• Leerling als mede onderzoekers
• Leerling-leraar relaties en de leerling als medeonderzoeker binnen en buiten de school